Afdrukken

Het sacrament van de ziekenzalving is voor degene die het toegediend krijgt vaak een keerpunt: het vechten stopt en de nabijheid van Christus wordt ervaren. Pastoor De Jong dient regelmatig het sacrament toe aan zieken en stervenden. De troost die de zieke en de mensen om hem of haar heen ontvangt, sterkt ook hem in zijn geloof en priesterzijn.

Wat is de ziekenzalving?
De ziekenzalving is een sacrament, een teken van Gods liefde. God is de mens nabij.
Het kan je zomaar gebeuren dat je ziek wordt. In deze tijd, nu een pandemie is uitgebroken, kan dit schrikbarend dichtbij komen. Bij ziekte en lijden ervaren mensen pijn en soms machteloosheid en hun kleinheid. Je bent aangewezen op de hulp van anderen. Dat kan moeilijk te aanvaarden en te dragen zijn. Een ziekte kan zich acuut voordoen. In het evangelie lezen we dat Jezus zieken bezocht, ontving en hen genas. Hij had bijzondere aandacht voor hen. Zijn leerlingen kregen de opdracht dit ook te doen. De eerste christenen riepen een “presbyter” (oudste/priester) als iemand ziek was, om “een gebed over de zieke uit te spreken en deze met olie te zalven en hem te vergeven, in de naam van de Heer” (Brief Jacobus 5, 14).
De ziekenzalving is bestemd voor iedereen die ernstig ziek is, in stervensgevaar verkeert, door ouderdom verzwakt is of bijvoorbeeld een risicovolle operatie moet ondergaan. In dit sacrament wil God ons kracht, vrede en moed geven om ziekte en lijden te dragen. Hij wil ons liefdevol onze zonden vergeven en onze ziel genezen. Als dat ons gegeven wordt, helpt het sacrament om lichamelijk te genezen. Is dat niet het geval, dan helpt het de zieke om zich voor te bereiden op het levenseinde of om de ziekte of beperking te dragen.

Hoe bereidt u het voor?
Meestal vindt er tevoren een gesprek plaats met de zieke. Vaak komt de vraag naar de ziekenzalving vanuit een pastoraal contact en begeleiding. Er bestaat de mogelijkheid om vooraf het sacrament van de verzoening (biecht) te ontvangen of om onder vier ogen met de priester te spreken. Een zieke die gelooft, weet dat veel dingen waar we ons druk over maken, relatief zijn. Dat kan helpen om te ontdekken wat het belangrijkste is in het leven: onze relatie met God. Als christenen weten we dat er altijd hoop is. De ziekenzalving is het sacrament van de hoop en de bemoediging.
Ook de mensen om de zieke heen kunnen voorbereid worden. Vaak heeft men nog wel gedachten aan vroeger. Toen sprak men over ‘bedienen’ of ‘het sacrament van de stervenden’. Ik spreek liever over het sacrament van de zieken want het is erop gericht om kracht, zo mogelijk genezing en overgave te ontvangen. Omdat kinderen en kleinkinderen vaak niet meer de bedoeling kennen van dit sacrament, geef ik vooraf een uitleg.

Hoe verloopt het ritueel?
Indien mogelijk, ontvangt de zieke voor de ziekenzalving eerst het sacrament van boete en verzoening. De korte viering bestaat uit gebed, schriftlezing, voorbeden en de handoplegging in stilte. Dan volgt de zalving waarbij de zieke op het voorhoofd en in de binnenkant van de handen wordt gezalfd met de ziekenolie die door de bisschop is gezegend. De priester zegt dan:
“Moge onze Heer Jezus Christus door deze heilige zalving en door zijn liefdevolle barmhartigheid u bijstaan met de genade van zijn heilige Geest. Moge Hij u van zonden bevrijden, u heil brengen en verlichting geven”.
Na een gebed dat over de zieke wordt uitgesproken, volgt, wanneer dit mogelijk is, na de zalving de heilige communie. De allerlaatste communie wordt ook wel ‘het viaticum’ genoemd: ‘voedsel voor de reis’.

Wat ervaart degene die het ontvangt?
Het sacrament van de ziekenzalving is bij uitstek een sacrament dat wérkt. De gebeden, de stilte, het besef ‘in Gods hand te zijn’ en dus alles in zijn hand neer te leggen, geven de zieke en de mensen om hem heen vrede. Je hoeft het niet alleen te doen. God is er, Hij staat je bij. Het sacrament heeft ook een uitwerking naar de mensen om de zieke heen. Ook hen geeft het een stuk vrede, overgave en berusting. Aan het ziekbed worden soms diepe en mooie woorden uitgesproken. Ook maak ik het mee dat de zieke krachtiger wordt en nog een tijd verder mag gaan. Ik hoorde eens een mooie uitspraak: “Pastoor, ik wil wel naar de hemel, maar ik heb er geen haast mee!” Voor de zieke is het een markering van de levensweg. Vaak kijkt men terug op wat er allemaal geweest is.

Wat ervaart u zelf?
Lijden kun je als alleen maar negatief zien, maar het krijgt een positievere betekenis en kracht als je het kunt ervaren in verbondenheid met het lijden van Jezus. Geloven doe je niet alleen en ook ziekte zou je niet alleen moeten dragen. Het is een werk van barmhartigheid om bij zieken op bezoek te gaan en voor ze te bidden. Al zo vaak heb ik ervaren dat dit sacrament een enorme zeggingskracht en uitwerking heeft. Ook op mij. Wanneer woorden niet meer passen zeggen tekenen, stilte en samenzijn veel.
De troost die de zieke en de mensen om hem of haar heen ontvangt, sterkt ook mij in mijn geloof en priesterzijn. Ik kan in Gods Naam van betekenis zijn voor mensen in hun specifieke situatie en ben een bemiddelaar van Gods genade. Dat maakt mij dankbaar.

Sommige mensen stellen de ziekenzalving uit tot het allerlaatst. Dat vind ik jammer. Zo ontzeggen ze zichzelf de kracht die God tijdens het verloop van de ziekte wil geven. Want zo krijgt de zieke ook kracht om zich voor te bereiden op de voltooiing van de aardse levensweg.